Wiele osób zakłada, że obowiązek alimentacyjny wygasa niejako automatycznie, gdy dziecko osiągnie pełnoletność lub ukończy 26. rok życia. Nic bardziej mylnego – jedynym skutecznym sposobem na formalne zakończenie płacenia alimentów jest uzyskanie prawomocnego wyroku sądu uchylającego ten obowiązek. Dopóki w obrocie prawnym istnieje wyrok nakładający obowiązek łożenia na dziecko, osoba zobowiązana do płacenia jest narażona na egzekucję komorniczą, nawet jeśli dziecko jest już w pełni samodzielne. Alternatywą dla sprawy sądowej jest też mediacja, nie mniej tutaj wymagane jest istnienie chęci porozumienia u obu stron, czyli obciążonego alimentami rodzica oraz uprawnionego do alimentów dziecka.
W jakich sytuacjach i kiedy zasadne jest złożenie pozwu do sądu?
Sytuacja życiowa oraz materialna rodziców i dzieci zmienia się na przestrzeni lat. Prawo przewiduje możliwość dostosowania wcześniejszych ustaleń do nowej rzeczywistości. Istnieją konkretne okoliczności, które pozwalają na uwolnienie się od ciężaru łożenia na dziecko.
Co należy zrobić, aby założyć sprawę o uchylenie alimentów?
Zainicjowanie sprawy o uchylenie alimentów następuje poprzez złożenie pozwu, który jest rodzajem pisma procesowego wniesionego do właściwego miejscowo sądu rejonowego (wydziału rodzinnego).
Przed podjęciem działań prawnych na drodze sądowej należy przede wszystkim dokonać analizy sytuacji dziecka pod kątem jego samodzielności i możliwości utrzymania się. Pierwszym krokiem jest w tym zakresie ustalenie, czy dziecko zdobyło już zawód pozwalający na zarobkowanie, czy podjęło pracę lub też czy posiada majątek pozwalający na utrzymanie się (np. mieszkanie odziedziczone oddane w najem). Jeśli dziecko nadal się uczy, istotne jest sprawdzenie, czy dziecko dokłada starań, aby stać się niezależnym (np. czy rzetelnie podchodzi do nauki podczas studiów). Niekiedy jednak samodzielne ustalenie powyższych kwestii jest niemożliwe, albo co najmniej poważnie utrudnione. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy rodzic zobowiązany do łożenia alimentów nie ma kontaktu z dzieckiem i nie zna jego sytuacji osobistej. NIezależnie od powyższego analizie powinna podlegać też sytuacja rodzica zobowiązanego do łożenia alimentów.
Do pozwu winny zostać dołączone dowody. Dowodem może być w zasadzie wszystko. Mogą to być chociażby dokumenty takie jak świadectwa ukończenia nauki przez dziecko, informacje o jego zatrudnieniu, czy też dowody dotyczące własnej pogorszonej sytuacji finansowej lub zdrowotnej. Samo fizyczne dołączenie tak rozumianych dowodów jest jednak niewystarczające. Konieczne jest jednoczesne zawarcie w pozwie właściwie sformułowanych wniosków dowodowych. Jednocześnie zdawać sobie należy sprawę z tego, że w większości przypadków rodzic łożący na dziecko nie dysponuje żadnymi z opisanych wyżej dokumentów. W tym kontekście istotne jest umiejętne zawarcie odpowiednich żądań w pozwie.
Najczęstsze obawy i pytania
Czy można przestać płacić alimenty, jeśli dziecko przestało się uczyć, ale nie pracuje?
Brak chęci do nauki przy jednoczesnym braku podejmowania pracy przez dorosłe dziecko często stanowi dobrą podstawę do uchylenia alimentów. Sądy stoją często na stanowisku, że dorosła osoba nie może przerzucać kosztów swojego utrzymania na rodzica, jeśli jest zdrowa i zdolna do pracy, a jedynie wykazuje brak inicjatywy. Należy jednak raz jeszcze zaznaczyć, że obowiązek alimentacyjny nie uchyla się samoistnie.
Co może zrobić rodzic zobowiązany do alimentów w przypadku nagłego pogorszenia własnego stanu zdrowia i sytuacji materialnej?
Jeśli u osoby zobowiązanej do alimentacji wystąpiła choroba uniemożliwiająca pracę zarobkową lub wiążąca się z koniecznością ponoszenia wydatków na leczenie, jest to istotny argument za uchyleniem alimentów, a przynajmniej za obniżeniem ich wysokości. Alimenty nie mogą bowiem prowadzić do sytuacji, w której rodzic pozostaje bez środków na podstawowe potrzeby, takie jak leki, rehabilitacja czy mieszkanie.
Czy możliwe jest żądanie uchylenia alimentów z datą wsteczną?
Istnieje możliwość domagania się uchylenia obowiązku alimentacyjnego z datą wcześniejszą niż dzień złożenia pozwu (np. od dnia, w którym dziecko faktycznie podjęło dobrze płatną pracę). Pozwala to na uniknięcie roszczeń za okres, w którym alimenty nie były już realnie należne.
Ważne: Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa rodzinna jest inna i wymaga indywidualnej analizy specyficznych okoliczności.
Wsparcie ze strony prawnika
Samodzielne prowadzenie sprawy o uchylenie alimentów może być obarczone ryzykiem błędów, które wydłużają całe postępowanie, a w skrajnych przypadkach wykluczają merytoryczne rozpoznanie sprawy. Profesjonalna pomoc prawna pozwala na prawidłowe zredagowanie pozwu do sądu oraz precyzyjne zawarcie w nim wszystkich żądań i wniosków (np. dowodowych). Należy pamiętać, że pozew (i ewentualne późniejsze pisma procesowe) podlega licznym wymogom formalnym. Dotknięty brakami pozew może zostać przez sąd zwrócony, co w praktyce może oznaczać, że sprawa nie zostanie w ogóle rozpoznana. W razie wątpliwości co do tego, jak przygotować pozew, czy posiadane argumenty są wystarczające, warto rozważyć skorzystanie z wiedzy adwokata. Zapraszam do kontaktu w celu umówienia konsultacji, podczas której dokonana zostanie m.in. ocena szans na wygraną w sprawie.
